İRAN’IN İNGİLTERE’DEKİ FAALİYETLERİ DAHA ÖNCE DE ALARM VERMİŞTİ

İran’ın tehdidinin ardından perşembe gecesi uçuş takip sistemleri, RAF Fairford Üssü’nden havalanan bir ABD B-1 Lancer stratejik bombardıman uçağını takip etti. Yaklaşık 24 adet 2 bin librelik bomba taşıyabilen B-1 bombardıman uçaklarının İran’a yönelik operasyonlarda kullanılabileceği değerlendirmeleri yapılırken, söz konusu hareketlilik bölgedeki tansiyonun daha da yükseldiğine işaret etti.

Telegraph’ta yer alan haberde, İngiltere istihbarat raporları İran kaynaklı tehditlerin uzun süredir devam ettiğini ortaya koydu. Parlamentonun İstihbarat ve Güvenlik Komitesi’nin 2025 tarihli raporunda İran’ın İngiltere’de en az 15 kişiyi öldürmeye ya da kaçırmaya teşebbüs ettiği belirtilirken, ülke için “geniş kapsamlı, sürekli ve öngörülemeyen bir tehdit” oluşturduğu ifade edildi.

Geçtiğimiz yıl mayıs ayında planlanan bir terör saldırısının son anda engellendiği de raporda yer aldı. Son dönemde İngiliz askerî üslerinin güvenliği de kamuoyunda yoğun şekilde tartışılıyor. Yapılan araştırmalar, başka RAF üslerinde de benzer güvenlik eksikliklerinin bulunduğunu gündeme getirmişti.

NATO’NUN 5. MADDESİ DEVREYE GİRER Mİ?

Bu noktada akla gelen soru şu: İran’ın RAF Fairford Üssü’nü açıkça ‘meşru hedef’ ilan etmesi, NATO’nun savunma mekanizmasını (5. Madde) tetikleyebilecek bir kriz senaryosuna dönüşebilir mi? Böyle bir durumda İngiltere ve müttefiklerinin muhtemel tepkisi ne olur?

Bu soruma, “Amerika’nın İran’a başlattığı savaş yeni bir boyuta geçti” cevabını veren İstanbul Aydın Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Hazar Vural, önemli detaylara dikkat çekerek şu yorumlarda bulundu:

-- Geçtiğimiz ay mutabakat imzalandığında, birçok analist tarafından ‘barış’ hatta ‘normalleşme’ kelimeleri dile getiriliyordu. Fakat tarafların, özellikle de Amerika’nın İran’a yönelik siyasi ve stratejik hedeflerine ulaşamaması, bir zafer kazanamaması; İran’ın ise askerî strateji anlamında savaşa asimetrik şekilde karşılık vererek hem bölge ülkelerini hedef alması hem de Hürmüz kozunu kullanması, küresel anlamda büyük bir etki yarattı.

-- Bir diplomasi varmış gibi göründü; ancak o mutabakat gerçekleşmedi ve nihayetinde 14 madde ihlal edildi. Bundan sonra savaş farklı araçlarla devam etti ve tansiyonun yeniden yükseldiğini görüyoruz. Özellikle savaşın geldiği yeni noktada İngiliz üslerinin yeniden kullanılması, hatta buradan teçhizat aktarımı yapılması ve bombardıman uçaklarının havalanması gündeme geldi. Sadece Diego Garcia değil, diğer üslerin de Amerika’ya tahsis edileceğinin açıklanmasının ardından İran, meşru müdafaa hakkı kapsamında ve hukuka da uygun olarak, eğer savaşta Amerika, İngilizler üslerini kullanırsa İngiltere’nin de meşru bir hedef hâline geleceğini belirtti.

Bu durum aslında sorunu genişleten bir nokta; fakat NATO’nun beşinci maddesi bambaşka bir boyut.🤨