EN HIZLI YOLCU UÇAKLARI

DÜNYANIN en hızlı iki yolcu uçağı artık yok. Bu uçakların ikisi de süpersonik uçaktı. Yani sesten hızlı uçuyorlardı. Ve her istenen yere uçmaları yasaktı. Yarattıkları sonik patlamalar nedeniyle çoğu zaman yerleşim yerlerinin üzerinden geçemiyorlardı. Daha çok okyanus üstleri serbestti.

SSCB’de Tupolev tasarım ofisinde, Alexei Tupolev yönetiminde tasarlanmış, dünyanın ilk süpersonik taşıma uçağı (SST) Tu-144’e Concorde’a benzerliğinden dolayı “Concordski” (Konkordski) adını vermişlerdi. İki uçak tasarım özellikleri açısından büyük ölçüde benziyordu. Prototip uçak ilk uçuşunu 31 Aralık 1968’de, Concorde’dan iki ay önce, Moskova yakınlarında yaptı. Tu-144 ses hızını ilk kez 5 Haziran 1969’da geçti. 15 Temmuz 1969’da saate 2575 km hız yapabilen uçak ilk ticari taşıma uçağı ve dünya tarihinin en hızlı ticari uçağı oldu. Paris, Bourget Havalimanı’nda hava gösterisinde,(Paris Air Show) 3 Haziran 1973’te ilk Tu-144S üretim uçağının düşüşüyle proje büyük yara aldı. Uçak, gösteri uçuşunda yapılan çok sert bir burun-aşağı manevrası sonucunda taşıyıcı sistemine aşırı yük binmesi nedeniyle havada parçalanarak düştü. Toplamda 15 evi yıkan uçak, içindeki altı ve yerdeki sekiz kişinin ölümüne sebep oldu. 150 yolcu kapasiteli uçağın 1978’de bir kaza ve çeşitli teknik sorunlar nedeniyle yolcu hizmeti durdurulduktan ve 1983’te kargo hizmeti de sonlandırıldıktan sonra, Tupolev Tu-144 ağırlıklı olarak test uçuşlarında kullanıldı ve sadece 102 ticari iç hat uçuşu gerçekleştirerek yalnızca 55 yolcu taşıdı.

VE CONCORDE

En hızlı ticari uçak denildiğinde akla ilk gelenlerden biri muhtemelen Concorde’dur. Büyük Britanya ve Fransa’daki üreticilerin işbirliğiyle ortaya çıkan bu ikonik süpersonik yolcu uçağı, saatte 2.179 km (1.354 mil) olan azami hızıyla uçuş sürelerini yarıya indirerek hava yolculuğunda devrim yarattı.

Modern Airliners’a göre, Concorde New York’tan Londra’ya sadece üç saatte uçabiliyordu ki bu yolculuk normalde yedi saat sürer. 100 business yolcu kapasiteli bu süpersonik jetlerden biri Paris kalkışında kaza yaptı. Piste daha önce başka bir uçaktan düşen 50 cm’lik metal parçaya çarptı. Bu parça uçağın lastiğini parçaladı ve parçalar uçağın yakıt tankını deldi. Alev alan uçaktaki yolcuların tümü hayatını kaybetti. Yerde de can kaybı oldu. Yine de Londra-New York ve Paris-New York arasında uçuşları sürdü. 2003 yılında emekliye ayrıldı ve yaklaşık 50 bin uçuş gerçekleştirerek 2.5 milyondan fazla yolcuyu yıldırım hızıyla taşıdı. Şimdilerde önemli müzelerde görülebiliyor.

Diğer en hızlı yolcu uçakları Airbus A380, Boeing B777 ve Boeing B787 Dreamliner. Bu uçakların süratleri genellikle saatte 1000 km’nin biraz üzerine çıkabilir. Ama standart seyir hızları daha düşüktür. 950 km saatlik hız genellikle tercih edilir. Aslında B787 Dreamliner’ın hızı saatte 1249 km’ye kadar çıkıyor. Bu üç yolcu uçağı özellikle batıdan doğuya uçarken hızları karşı rüzgâra bağlı olsa da 1000 km’yi aşar. Ancak fabrikalar listede belirlenenden daha fazla hıza çıkabilecek bu uçakların hızını sınırlamışlardır. Çünkü kontrol edilemeyen aşırı hız uçakta yapısal bozulmalara ve kazalara yol açabiliyor. Tıpkı bazı otomobillerde olduğu gibi gaz kolları bunlarda da belirli bir noktadan sonra durur. Zor şartlar için bir tolerans artış imkânı vardır ama o da çok sınırlıdır.

Süpersonik yolcu uçakları soba borusu gibi uçaklardı. Ama diğer üç uçak geniş gövdeli, çift koridorlu uçaklar yolcuya ciddi konfor sağlıyor. A380 dört motorlu bir uçak oluşu ile ekonomik olmadığı için artık imal edilmiyor. Boeing 747-8i‘nin imalatı durdu. Ama Boeing 777 ve yeni 777-9 tipi ve B787 Dreamliner ciddi ticari başarı yakaladılar. Listede olmayan Airbus’ın A350 uçağı ise değişik modelleri ile sıralamada yer almasa da ticari başarıda rekora koşuyor.🤔