Crema Catalana Süt, yumurta ve sabırdan doğan tabak

İspanya’da bir tatlı sipariş ettiğinizde bazen masaya gelen şey sadece tatlı olmaz, küçük bir ‘ritüel’ olur. Kaşıkla tatlının üzerine hafifçe vurup kırarsınız, üstü çatlar, altından yumuşacık bir krem çıkar ve bir anda tüm masa sessizleşir. İşte crema Catalana tam olarak böyle bir tatlıdır: Eğlenceli, şaşırtıcı ve biraz da bağımlılık yapan.

Crema Catalana’nın tarihi, Avrupa tatlı kültürünün en eski katmanlarına kadar uzanır ve aslında ‘tesadüf mü, yoksa ihtiyaç mı’ sorusuyla başlar. Bugün Katalonya’nın en ikonik tatlılarından biri olan bu kremanın kökeni 14’üncü yüzyıla kadar götürülür. O dönemlerde manastırlarda ve köy evlerinde yumurta sarısı, süt ve şeker gibi basit malzemelerle yapılan sıcak süt tatlıları oldukça yaygındı. Çünkü bu malzemeler hem erişilebilirdi hem de besleyiciydi.

Efsaneye göre crema Catalana, bir manastır mutfağında yapılan tatlının yanlışlıkla fazla koyulaşmasıyla ortaya çıktı. Sütlü karışım beklenenden daha yoğun olunca üstüne şeker serpilip farklı bir şekilde servis edildi ve ilk kez o anda karamelize yüzey fikri doğdu. Yani bugünkü haliyle bildiğimiz o kırılgan şeker tabakası, aslında bir hatanın ya da aceleci bir çözümün sonucuydu.

Bir diğer önemli noktaysa bu tatlının Avrupa’daki benzerlerinden daha eski olmasıdır. Özellikle Fransa’daki crème brûlée ile sık sık karıştırılır. Ancak gastronomi tarihçilerine göre crema Catalana, crème brûlée’den çok daha önce Katalonya’da belgelenmiştir. 14’üncü ve 15’inci yüzyıl yemek kitaplarında ‘kremalı yumurta tatlıları’ ve üzerine sıcak demirle yakılan şeker uygulamalarına dair tarifler yer alır. Bu da bize şunu gösterir: Katalan mutfağı, tatlıyı sadece bir lezzet değil, bir teknik olarak da geliştirmiştir.

Özel günler için

O dönemlerde şeker oldukça değerliydi. Bu yüzden tatlılar genellikle özel günlerde yapılırdı. Crema Catalana da özellikle dini bayramlarda, aile buluşmalarında ve önemli kutlamalarda sofraya gelen bir tatlıydı. Üzerindeki karamel tabakasıysa sadece bir lezzet değil, aynı zamanda özel bir gün hissinin görsel bir ifadesiydi.

Zamanla bu tatlı, manastırlardan çıkarak halk mutfağına yayıldı. Katalan evlerinde anneler ve büyükanneler tarafından nesilden nesile aktarıldı. Tarif değişmedi; sadece küçük dokunuşlarla kişiselleştirildi. Kimi limon kabuğunu biraz daha fazla koydu, kimi tarçını artırdı. Ama temel hep aynı kaldı: Süt, yumurta ve sabır.