Orman yangınlarını nasıl önleyeceğiz

Yaz geldi yine orman yangınlarını konuşuyoruz. Aydın Çine, Balıkesir Susurluk ve İzmir Buca’da başlayan orman yangınları, büyümeden kontrol altına alındı. Geçtiğimiz hafta ekipler, 192’si orman dışı olmak üzere toplam 314 yangına müdahale etti. Fakat risk devam ediyor. Gözden kaçırdığımız gerçek şu; yangınların yüzde 90’ı iklim değişikliği ya da düşen bir yıldırım veya kendiliğinden değil, insan eliyle başlıyor. Yasak olmasına rağmen ormanda yakılan bir mangal, araç camından atılan bir izmarit, rüzgârlı havada kullanılan kaynak makinesi… Tek bir ihmal binlerce hektarlık ormanı yok ediyor. Peki neden hep aynı hataları yapıyoruz? Cezalar mı caydırıcı değil, denetimler mi yetersiz?

ORMANLARA GİRİŞ YASAK AMA ELİNİ KOLUNU SALLAYAN GİRİYOR

Geçtiğimiz yıl meydana gelen 3 bin 224 orman yangınında, yaklaşık 81 bin 500 hektarlık alan zarar gördü, 13 kişi yaşamını yitirdi, yüzlerce canlı telef oldu. Yangınların 1933’ü ihmal, dikkatsizlik, kasıt ve kazadan kaynaklandı.

Oysa “izin verilen yerler dışında ateş yakmanın, yakılan ateşi söndürmeden gitmenin, sigara izmariti veya yangına yol açabilecek atık bırakmanın, ormana 4 kilometre mesafe veya ilgili kanun kapsamındaki köy sınırları içinde anız-bitki örtüsü yakmanın 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası var. (Sanığın sicili, kastı ve olayın özelliklerine göre ceza genellikle erteleniyor.)

Yasağı delerek ormana girmek ve izin verilmeyen yerde mangal yapmanın para cezası 3 bin 782 TL, çöp atmanın ise 8 bin 700 lira. Yani yangın çıktıktan sonra kesilen cezalara göre hayli düşük.

‘NASREDDİN HOCA’NIN TEKKESİ GİBİ’

Bu cezaların da artırılması ve yanı sıra başka ne gibi önlemler orman yangınlarını azaltır? Yanıtını İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Orman Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay verdi:

“Ormanda ateş yakmak, mangal yapmak, yasak alanlara girmek gibi davranışlar sonucu bir yangın çıkmış ve bu ispatlanmışsa 3 yıldan 10 yıla kadar hapis, yanı sıra para cezası uygulanır. Örneğin, yanan 20 yaşındaki bir ormansa, o ormanın gelecekte sağlayacağı üretim ve ekonomik kayıp hesaplanır ve tazminata eklenir. Yanı sıra yeniden ağaçlandırma maliyeti ile eğer yangında zarar gören evler varsa onların bedeli ve yangına müdahalede kullanılan uçak ve helikopterlerin maliyetleri de tazminata eklenebiliyor.

Kasten orman yakmanın cezası 10 yıldan az olmamak üzere hapis, suç terör amaçlı işlenmiş ise bu kez müebbet hapis söz konusu. Ayrıca orman yakma suçları genel af kapsamına da girmiyor. Ama belirttiğiniz gibi yangına dönüşmese bile; yasak alanlarda ateş yakmak ya da ormana izinsiz girmek gibi fiillerde uygulanan adli para cezalarının caydırıcılığı hayli düşük. Bu önemli bir sorun.