Ortadoğu’da bir tuhaf nükleer hamle

İRAN’ın nükleer silah elde etmesini engellemek için milyarlarca dolarlık savaş yürüten Trump Yönetimi’nin yine Ortadoğu’da Suudi Arabistan’a sivil nükleer program için düğmeye basması büyük tartışma yarattı.

NİYE NÜKLEER ENERJİ

SUUDİ Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, göreve geldiği 2015 yılından beri ekonomiyi petrole olan bağımlılıktan kurtarmaya yönelik planlar yapıyor. Nükleer enerjiye dönmek de bu hedefin parçalarından biri. Ancak bir yandan İran’ın nükleer silah kapasitesine ulaşma riski, diğer bölge ülkeleri gibi Suudi Arabistan’ı da rahatsız ediyor. Suudi yetkililer, daha önce İran’ın nükleer silah üretmesi halinde Riyad’ın da bu silahlara sahip olması gerektiğini savunmuştu.

İSRAİL İLE NORMALLEŞME Mİ

ESKİ ABD Başkanı Joe Biden döneminden bu yana Washington-Riyad hattında nükleer pazarlığa dair haberler çıkıyordu. Ancak bu daha çok İsrail ile normalleşme çerçevesinde Riyad’a verilecek bir taviz olarak görülüyordu. Gazze savaşıyla bu normalleşme pazarlığı rafa kalkmıştı. ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı sosyal medya paylaşımında Suudilerin tıpkı İran ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ancak barışçıl nükleer programa sahip olacağını, nükleer zenginleştirme olmayacağını belirtti.

Trump’ın Riyad ile anlaşmayı, İsrail ile normalleşmeyi öngören İbrahim Anlaşmaları şartına bağlaması ise akılları karıştırdı. Filistin’in akibeti nedeniyle İsrail ile normalleşmeyi reddeden Prens Selman, tam da İran savaşının ortasında, Ortadoğu’nun toz duman olduğu bir ortamda İbrahim Anlaşmaları’na olur mu verecekti?

TRUMP FİKİR Mİ DEĞİŞTİRDİ

ABD ve Suudi Enerji Bakanlıkları tarafından yapılan anlaşma İsrail’de de büyük yankı buldu. Mutabakatla ilgili resmi açıklamalarda İbrahim Anlaşması’na dair herhangi bir şart yer almazken İsrailli yetkililer, anlaşmayı Binyamin Netanyahu hükümetinin başarısızlığı ve ABD’nin hatası olarak yorumladı. İlerleyen saatlerde ise Başkan Trump’tan nükleer anlaşmanın uygulanmasının İbrahim Anlaşmaları’na bağlı olduğuna dair açıklama geldi.

Donald Trump kendi yaptığı anlaşmayı rehin mi alıyordu, yoksa İsrail ve ABD içinden gelen tepkiler üzerine geri adım mı atıyordu.

ABD’DE TEPKİLER VAR

KASIM ayındaki Kongre ara seçimleri öncesinde hem ABD Kongresi, hem de ABD basınından Riyad anlaşmasına yoğun eleştiriler var. Tepki gösterenler her ne kadar ABD’nin sıkı denetiminde olacak olsa da nükleer zenginleştirme teknolojisinin Suudilerin eline geçmesi halinde nükleer silah için gerekli uranyum zenginleştirmeyi yapabileceği ve nükleer silah elde edebileceğini öne sürüyor. Trump’ın açıklaması ise bu konuda net. ‘Suudi Arabistan’da nükleer zenginleştirme olmayacak’ diyor.