50 YIL ARADAN SONDA YİNE AYNI TARTIŞMA 

Şimdi aradan 50 yılın üzerinde zaman geçmiş yine bölgesel asgari ücret tartışılıyor. Tartışalım; tartışmakta bir beis yok ama gerçekçi ve verilere dayalı tartışalım. Altını çizeyim, bölgesel asgari ücret uygulansın demiyorum, tartışalım diyorum. Mesela, 2010’lu yıllarda, dönemin Kalkınma Bakanlığı istihdamı ve işgücüne katılımı artırmak için araştırma yaptı; sonuçta istihdama katkısı olmayacağına, geçim durumunu olumsuz etkileyeceğine kanaat getirdi, rafa kaldırdı.

Bölgesel asgari ücret dünyada da uygulanıyor. Genelde eyalet sistemi olan ülkelerde eyaletler ve kentler arasında farklı ücret uygulaması var. Keza Portekiz, Çin, Japonya gibi ülkelerde de uygulanıyor. Ancak saydığım bu ülkelerde hem asgari ücret uygulaması hem de bu ülkelerde sosyal güvenlik sistemi bizdekinden çok farklı. Bizde asgari ücret temel ücret haline gelmiş durumda, sosyal güvenlik sistemimizde sağlıktan emekliliğe kadar tamamlayıcı sistemler olmadan alternatifsiz tek sistem halinde.

SOSYAL GÜVENLİKTE SORUN YARATIR 

Peki, bölgesel asgari ücret uygulamasının ne sakıncaları var? Böyle bir uygulamaya geçilebilmesi bazı parametrelere bağlı. Nedir bunlar? Bir kere Türkiye’yi bölgelere ayırmamız lazım. Kimileri buna bölgesel teşviklere göre bu ayrım yapılabilir diyecektir ama o iş öyle olmuyor. Asgari ücretin kişi başına milli gelire oranı, bölgelere ve illere göre satın alma gücü, bölgedeki kira, ulaşım, gıda gibi teme giderlerin seviyesi gibi birçok kritere göre asgari ücret belirlenmeli ki, bu çok zor. Belki 50-60 yıl önce kolaydı ama şimdi imkansız.

İkincisi, bölgesel asgari ücreti belirlerken, odağa İstanbul’u alıp, yüksek asgari ücret belirleyip, diğer bölge ve illerde de buna göre daha düşük ücret belirlenecekse; bunun bir anlamı olmadığı gibi faydası da olmaz. Daha da önemlisi bölgesel asgari ücret, sosyal güvenlik sisteminde ciddi sorun yaratır. Düşük ücrette düşük prim alınması, SGK’nın gelirlerinin azalması ve emeklilik döneminde düşük ücrete göre düşük emekli maaşı gibi kavram ortaya çıkarır. Daha açık bir anlatımla, bölgesel asgari ücret, ileride bölgesel emekli maaşı yaratır.