Türkiye’nin ‘Hayırlı Cuma’sı

MECLİS’e gelen yasa tasarısıyla birlikte PKK’nın tasfiyesinde uzun yoldaki en kritik dönemeç aşılmış oldu.

Kırk yıldan fazla süren terörün yol açtığı maddi ve toplumsal zararın telafisi geceden sabaha mümkün değil.

Ama sorunun kalıcı olarak bitmesi yönünde atılan bu adım yakın tarihin en önemli eşiklerinden biri.

Birçok ülke on yıllara dayanan benzer bölücü şiddeti tecrübe etti. Hepsinin kendine ait farklı dinamikleri vardı.

En bilinenlerden biri İrlanda ve Kuzey İrlanda arasında 30 yılı aşkın süren Belâlar (Troubles) dönemiydi.

IRA’nın silah bırakmasının yolunu açan tarihi uzlaşı 1998’deki Hayırlı Cuma (Good Friday) Anlaşması oldu.

Anlaşma 30 yıllık şiddetin bitmesinin yasal zeminini oluşturdu. IRA üyesi birçok tutuklu tahliye edilirken, örgütün silahsızlanma süreci başladı.

Ama bu o kadar kolay ve çilesiz olmadı. Süreç birkaç kez farklı alt örgütler tarafından sabote edildi. Anlaşmadan sadece dört ay sonra Omagh saldırısında 29 kişi hayatını kaybetti.

Silah bırakma, karşılıklı güvensizlik nedeniyle askıya alındı.

Nihayetinde tam yedi yıl sonra, 2005’te IRA tamamen silah bırakıp kendini feshetti. Bugün artık kimse IRA saldırılarından bahsetmiyor.

Bu süreçteki en önemli yasal dayanak Hayırlı Cuma Anlaşması oldu.

Asıl kritik noktaysa şiddetin tamamen bitmesine yönelik gösterilen siyasi ve toplumsal iradeydi.

Hayırlı Cuma, Kuzey İrlanda’daki bütün sorunu çözmedi. (Hatta bu günlerde İngiliz Hükümeti, 1960’tan 1998’e kadar yaşanan ‘Belâlar Dönemi’nde işlenen karanlık suçların aydınlatılmasına ilişkin yeni bir yasa hazırlıyor.)

Ama anlaşma, şiddetin bitişinde önemli bir irade beyanı, bir zemin oluşturdu.

Dün Meclis Komisyonu’na gelen yasayı da bu açıdan Hayırlı Cuma’ya benzetmek mümkün.

Kuzey İrlanda’dan Güney Afrika’ya dünyadaki benzer örnekler bize şunu gösteriyor: Terörün kalıcı olarak sona ermesi için sadece siyasi değil, toplumsal irade de gerekli.

Bu konudaki siyasi iradeyi Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP Lideri Bahçeli ortaya koydu.

Türkiye’deki siyasi yelpazenin çok büyük bir kesiminin de aynı yerde hizalandığı görülüyor.

Bu Türkiye açısından önemli bir şans. Ama asıl kritik nokta toplum iradesinin bu sürece sahip çıkması. Bazılarının geçmiş tecrübelerden kaynaklanan şüpheleri olabilir.

Yine de ben Türkiye’de ezici çoğunluğun bu sorundan sonsuza kadar kurtulmak istediğine eminim.