Bekarlık, enflasyon ve savaş korkusu: İranlı kadınlar yumurtalarını neden donduruyor?

“Zaman kaybetmek istemiyorum.”

Yumurtalarını dondurmayı düşünen İranlı kadınlar arasında bu, en sık dile getirilen endişelerden biri.

Evlilik ve çocuk sahibi olmanın giderek ertelendiği ülkede, uygun bir eş bulmada yaşanan zorluklar, ekonomik sıkıntılar ve göç gibi faktörler, bazı kadınları anneliği hayatlarının daha sonraki dönemlerine ertelemeye yöneltiyor.

Doktorlar ve tüp bebek uzmanları, İran’da yumurtalarını dondurmayı tercih eden kadınların sayısının arttığını belirtiyor. Eskiden çoğunlukla tıbbi nedenlerle özellikle de kanser tedavisi gören kadınlar arasında uygulanan bu prosedür, günümüzde giderek yaygınlaşıyor.

37 yaşındaki Mina, yakın zamanda yumurtalarını dondurmaya karar veren kadınlardan biri. Euronews’e konuşan Mina, “Şimdiye kadar istikrarlı bir ilişki kurabileceğimi düşündüğüm biriyle karşılaşmadım. Böyle biriyle tanışmak yıllar alabilir ve bu süreçte zaman kaybetmek istemiyorum,” dedi.

Mina, çevresindekilerin özellikle de X platformundaki bir paylaşımı aracılığıyla kararını öğrenenlerin tepkilerinin büyük ölçüde olumlu olduğunu söylüyor. Birçok arkadaşı için yumurta dondurma düşüncesi bir sorun teşkil etmiyordu. Ancak bazıları İran’daki koşullara dikkati çekerek ona şu soruyu sordu: “Çıldırdın mı? Böyle şartlar altında mı çocuk sahibi olmak istiyorsun?”

Bekaret tartışmasıyla karışıyor

Bekar kadınlar için yumurta dondurma işlemi, bekaret algısı ve özel hayatın sorgulanması riskini de beraberinde getiriyor.

Mina, başından geçen bir olayı şu sözlerle anlatıyor: “Jinekoloğa gittiğimde, ikinci çocuğu için orada bulunan bir kadın bekar olduğumu anlar anlamaz bana, ‘Bakire değilsin, değil mi?’ diye sordu. Bunu çok garip karşıladım ancak toplumun bir kesiminin hâlâ bu şekilde düşündüğünü kabullendim.”

Özellikle dini nedenlerle veya daha geleneksel topluluklarda yaşayan bazı bekar kadınlar için bekaret önemli bir kaygı kaynağı olmaya devam ediyor.

Hamedan Tıp Bilimleri Üniversitesi eski öğretim üyesi ve Hamedan Omid Tüp Bebek Merkezi Başkanı Dr. Marziyeh Sanoui Farimani, Euronews’e yaptığı açıklamada, İran’daki bazı bekar kadınların bu prosedürün kızlık zarına zarar verebileceğinden korktuğunu belirtti.

Farimani, “Böyle bir ihtimal var. Genellikle bu durumdaki kadınlara, yumurta toplama işleminden bir veya iki gün önce Adli Tıp Kurumu’na giderek bir belge almalarını tavsiye ediyoruz,” ifadelerini kullandı.

Maliyetli bir işlem

Yumurta dondurma maliyeti son yıllarda keskin bir artış gösterdi. Mina işlem için başvurduğunda, özel bir hastanede yumurta toplama ücretinin yaklaşık 80 milyon tümen (yaklaşık 502 euro) olduğu söylenmiş, bu da İran’daki 2 aylık asgari ücrete denk geliyor. Devlet hastanesinde ise bu miktar yaklaşık 40 milyon tümen (251 euro) civarında.

Ancak Mina bunun sadece bir başlangıç olduğunu vurguluyor: “İğneleri reçetesiz/sigortasız tam fiyatıyla alırsanız maliyeti 70 ila 80 milyon tümeni (439 ila 502 euro) bulabiliyor. Sigorta devreye girdiğinde ise bu rakam yaklaşık 7 ila 8 milyon tümene (44 ila 50 euro) düşüyor.”

38 yaşındaki Nasrin ise ailesinin tavsiyesi üzerine yumurtalarını dondurmaya karar vermiş. İlaçların yanı sıra doktor muayeneleri, testler, elektrokardiyogram (EKG) ve çok sayıda ultrason taramasının da maliyete eklendiğini belirtiyor.

Euronews’e konuşan Nasrin, “Karar verdiğim andan işleme girdiğim ana kadar yaklaşık altı ay geçti. Bu süre zarfında fiyatlar neredeyse 2 katına çıktı,” dedi.

İlaçları bulmak da her zaman kolay olmamış: “İlaçlar İran üretimi olmasına rağmen kolayca bulunamıyordu. İhtiyacımız olan her şeyi temin edebilmek için her defasında ben birkaç eczane gezerken, kız kardeşim de eş zamanlı olarak diğerlerini kontrol ediyordu.”

İlaçların belirli saatlerde enjekte edilmesi gerekiyor ve Nasrin’e göre reçete edilen zamanlamayı kaçırmak sonucu olumsuz etkileyebiliyor.

Nasrin yumurtalarını 2022 yılında dondurmuş. İlk yıl yıllık saklama ücretinin 600 bin tümen (3,77 euro) olduğunu ancak bu miktarın daha sonra 3,2 milyon tümene (20 euro) yükseldiğini söylüyor.

Bekar kadınlar için sigorta kapsamı: Henüz hayata geçirilemeyen bir düzenleme

Ortalama evlilik yaşının yükselmesi ve hükümetin doğum oranını artırma çabaları kapsamında, İran parlamentosu Kasım 2023’te 30 yaşın üzerindeki bekar kadınların yumurta dondurma işlemi için temel sağlık sigortası kapsamına alınmasını öngören bir düzenlemeyi onayladı.

Ancak bu politikanın henüz tam olarak uygulanmadığı görülüyor.

Dr. Farimani, “Sigorta şirketleri tıbbi bir zorunluluk olmadıkça genel olarak yumurta dondurma masraflarını karşılamıyor,” diyor. Bu tıbbi durumlar arasında, kadının kanser veya doğurganlığını olumsuz etkileyebilecek bazı otoimmün hastalıklara sahip olması ve ilaç kullanmak zorunda kalması gibi vakalar yer alıyor.🤨