TÜRK POLİSİ CEMİL DE ORADA KALDI

Fransız Guyanası’na gönderilen Türk mahkûmlardan biri de polis memuru Mehmet Cemil’dir. 31 Ağustos 1919 günü Gülhane Parkı civarında çıkan bir çatışmada Senegal asıllı iki Fransız askerini öldüren genç polis, 27 Şubat 1920 günü görülen duruşmada Fransız mahkemesince on sene küreğe mahkûm edilir. Cezasını çekmek üzere 12 Mart 1920’de Fransa’ya oradan da Fransız Guyanası’na gönderilir.

Mehmet Cemil Efendi buradaki esaretini Saint Laurent Hapishanesi, Malgaches Çalışma Kampı, Cayenne Hapishanesi ve Şeytan Adası’nda geçirir. Oradan ısrarla yazdığı mektuplar Zekeriya Sertel’in Resimli Perşembe “Şeytan Adası’nda Bir Türk Polisi” başlığıyla 1927 yılından itibaren yayımlanmaya başlar. Bu yayınların da etkisi ve Dışişleri Bakanlığı’nın girişimiyle Mehmet Cemil Efendi’nin Fransa hükûmeti tarafından cezasının kalan kısmı affedilerek serbest bırakılır. Türkiye’ye döndükten sonra anıları 1929 yılında Akşam gazetesinde yayımlanır.

2014 yılında Ergun Hiçyılmaz tarafından ‘Türk Kelebeği - Guyan Adası’na Sürülmüş Cemil Bey’in Hatıratı’ adıyla yayımlanan bu anılar son olarak Volkan Soran tarafından kapsamlı bir çalışmayla 2021 yılında ‘Şeytan Adası’nda Bir Türk Polisi Cemil (Eryürek) Efendi’nin Hatıratı’ adıyla kitaplaştırıldı ve Ötüken Neşriyat tarafından yayımlandı.🤨