GÜNÜMÜZDE EN ÖNEMLİ EMTİA: GÜVEN

Hürmüz krizinin ardından sıklıkla küresel enerji haritasının yeniden çizileceğini söylediniz. Bu yeni haritada hangi ülkeler ve enerji kaynakları önem kazanacak, hangileri kaybedecek?

Şu anda enerji piyasalarında ne var: Petrol var, doğal gaz var, yenilenebilir var, elektrik var, nükleer var... Ama bence şu anda en önemli emtia güven. Yani insanlar güvene bakıyorlar; kiminle ticaret ortaklığı yapabilirim diye.

Mesela geçmişte ben birisinden gaz alacağım; birisi bana 3 liraya satıyor, diğeri 4 liraya satıyor. Normalde 3 liradaki adamdan almam lazım ucuz diye. Ama artık ülkeler şöyle düşünüyor: “Acaba 3 liradan alıdığım ülke bunu bana ileride bir jeopolitik silah olarak kullanabilir mi? Bu riskli bir şey mi, değil mi?” Eğer 4 liraya satan daha güvenliyse 4 liraya gidiyor. Yani artık enerji ticaretinde bir “enerji güvenliği primi” diye bir şey doğdu.

O bakımdan Kanada gibi, Norveç gibi, belki Azerbaycan gibi, Nijerya gibi ülkeler yani kimseyle derdi olmayan ülkeler bundan kazançlı bir hâle geliyor.

Teknoloji açısından da daha çok insanlar mümkün olduğu kadar yerli enerjilerini üretiyor. Bu yenilenebilir olabilir, bazı ülkelerde kömür olabilir, bazılarında başka enerji türleri olabilir.

Ama en büyük gelişmeyi elektrikte görüyorum. Elektrik çok hızlı büyüyor. Çünkü insanlar enerjisini daha çok elektriğini; yenilenebilir kullanarak, nükleer kullanarak, gaz kullanarak kendi elektriğini üretip onu satmak istiyorlar. Elektriklenme bayağı hızlı bir şekilde ilerliyor. Bunun için de elektrikli arabalar çok hızlı bir şekilde büyüyor. Yani size şunu söyleyebilirim, bundan 5 yıl önce dünyada satılan arabaların yüzde 5’i elektrikliydi şimdi yüzde 30’a çıktı ve çok hızlı bir şekilde artıyor. Çin önderlik ediyor. Asya’da şimdiye kadar çok önde olan Japon ve G.Kore otomotiv şirketleri ciddi sıkıntı yaşıyor. Çünkü Çin hem ucuza hem de son teknoloji ile donanmış araçlar satıyor. Almanya’da mesela en büyük otomotiv şirketi de bu yüzden büyük zorluk yaşıyor.