Geri dönüştürülmüş plastikten üretilen kurabiyeler: Geleceğin atıştırmalığı olabilir mi?

Bir bilim kurgu hikâyesinden çıkmış gibi görünen ve geri dönüştürülmüş plastikten üretilen kurabiyeler, NASA tarafından finanse edilen ve uzay görevlerindeki astronotları beslemeyi amaçlayan bir proje kapsamında üretildi. 

Plastikleri ve tarımsal atıkları yenilebilir proteinlere, yağlara ve aroma vericilere dönüştürmek için özel tasarlanmış mayalar kullanan bilim insanları, ortaya çıkan bulamacı kurabiye hâline getirmek için 3 boyutlu yazıcıdan geçiriyor.

Projeyi yürüten Southern Illinois University Carbondale’den mikrobiyolog Dr. Lahiru Jayakody, fikrin plastik geri dönüşüm teknolojileri üzerinde çalışan laboratuvarından çıktığını söyleyerek, “’Neden yemekle de ilgilenmeyelim ki?’ diye düşündük. Plastik karbondan oluşur, tıpkı gıda gibi” dedi.

Ekip kurabiyeleri tatmak için henüz kurumsal onay alamasa da geri dönüştürülmüş plastikten yapılan atıştırmalıkların "aroma konusunda yüksek not aldıklarını" bildirdi.

Kurabiyeler astronotlar için geliştirildi

Atık plastikleri besin hâline dönüştürme projesi, NASA'nın Derin Uzay Gıda Yarışması kapsamında finanse edildi. Yarışmada bilim insanları, astronotların uzun yolculuklarda beslenme sorunlarını çözmek için yeni gıda teknolojileri geliştiriyor.

Jakadody projenin amacını, “Astronotlar Mars’a gittiğinde ekstrem koşullarda hayatta kalmak zorunda kalıyorlar. Gidiş-dönüş üç yıl sürüyor. Ellerindeki her şeyi kullanmalılar” sözleriyle ifade etti.

Pet şişe plastiğinden kurabiyeye...

Çalışmada araştırmacılar, plastiğin en sık görülen türlerinden olan ve pet şişe yapımında kullanılan polietilen tereftalat'ı (PET) kullandı. PET, yüksek sıcaklık ve basınçta su ve oksijen kullanılarak “sindirildikten” sonra parçalanarak karbon açısından zengin moleküller hâline getiriliyor. Daha sonra bu molekülleri besin olarak kullanmak üzere genetik olarak yeniden programlanmış mayalar, plastikten gelen karbonu proteinler, yağlar ve diğer besinler dâhil olmak üzere yeni biyolojik moleküllere dönüştürüyor. Bu moleküller nişastayla karıştırılıp 3 boyutlu yazıcılarla şekillendirilerek yenilebilir ürünlere dönüştürülebiliyor.  

Şu anda kurabiyelerin üretimi kilogram başına 60 dolara mal olsa da, mayanın verimliliğinin ve üretimin artmasıyla gelecekte maliyetin düşürülmesi bekleniyor.

Dr. Lahiru Jayakody

Gıda kıtlığına bir çözüm yolu sunabilir

Bilim insanları, uzun mesafeli uzay yolculuğunun yanı sıra, bu teknoloji ile üretilen gıdaların denizaltılar veya felaket bölgeleri gibi aşırı ortamlarda faydalı olabileceğini öne sürüyor. Bu besinlerin, plastik atıklarının yeniden kullanılması ve gıda üretiminin zorluklarına karşı ekolojik bir çözüm olabileceği üzerinde duruluyor.  

Projeyi yürüten Jayakody, "Küresel gıda talebinin 2050 yılına kadar yüzde 35-56 artması bekleniyor ve gelecekte dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 30'u açlık riski altında olacak" derken, bununla baş etmenin en iyi yolunun “mikropları kullanmak” olduğunu savunuyor.

Ancak araştırmacılar, kurabiyelerin yaygın bir şekilde kabul görmesi için halkın ‘plastik kaynaklı yiyecekler’ kavramına alışması gerekeceğini kabul ediyor.