Yapay zekâ ileriye, eğitim sistemi geriye

En prestijli üniversitelerden Princeton yaz başında gözetmensiz final geleneğini yapay zekâyla artan dürüstlük ihlalleri nedeniyle sonlandırmıştı. Şimdi de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nün raporu eğitim sisteminin yeniden inşa edilmesi gerektiğini savunuyor.

Tam 150 yıl önce 1876’da ABD’nin en saygın üniversitelerinden Princeton’da ülkenin eğitim kültürünü derinden etkileyecek bir fikir ortaya atıldı: Daha sonra Honor Code (Onur Kuralı) adıyla uygulamaya girecek bu öneri, şerefli mezunlar yetiştirmek adına öğrencilerin final sınavlarında yalnız bırakılmalarını salık veriyordu. Okul arşivlerinde yakın zaman önce keşfedilen aynı tarihli makalede karara ilişkin şu sözler var: “Şüphe ve gözetlemeye bağlı mevcut sistemin kişisel onura ve özgüvene dayalı daha doğal bir düzenle yer değiştirmesini diliyoruz.”

Böylesi bir değişim için pek çok sebep sayılabileceğini belirten makale bunlardan yalnızca birkaçından söz etmeyi uygun görüyor: “Mevcut düzen kötü bir ahlaki eğitimin sonucudur. Kişisel onur ve kendine saygı adına geliştirilebilecek yüksek standartlara karşı sinsi ve tehlikeli bir düşmandır. Bir insanın mektepli sayılmasından emin olmak adına onun bir düzenbaz olma ihtimalini gözetmek kötü bir politikadır.”

Daima gözetim altında olmanın ‘bir centilmen için’ azap verici olacağını öngören makale gereğinin nasıl yapılacağınıda şu sözlerle özetliyor: “Her şeyin üstünde; bir üniversite topluluğuna gereken öylesine yüksek ve geniş bir şeref ve adalet bilincidir ki fenalık içeren bir eylem imkânsız olsun.”

Akademisyenler kurulunun onayıyla 1893’te kabul gören o meşhur ‘Onur Kuralı’na bağlı gözetmensiz final sınavı geleneği 133 yıl boyunca yürürlükte kaldı. Final sınavında profesörler sınıftan çıkıyor, hayatlarının en önemli yazılısında yalnız kalan öğrenciler sınav kâğıtlarının sonuna kopya çekmediklerine dair bir yemin imzası atıyorlardı. Ta ki 2026’nın temmuzuna kadar... Princeton 133 yıllık geleneği tedavülden kaldırdı. Gerekçesiyse yapay zekâ ve iyice küçülen elektronik cihazlar yüzünden dürüstlük ihlallerinin aşırı artmasıydı.