Para kıtlığı faturayı kabartacak

GİDİŞAT öyle gösteriyor ki, önümüzdeki dönemin büyük küresel rekabeti yalnızca petrol, çip, enerji ya da yapay zekâ için olmayacak. Bütün bunları finanse edecek para için de kıyasıya bir yarış yaşanacak.

Ve o yarışta en yüksek bedeli, paraya en fazla ihtiyaç duyanlar ödeyecek.

Yanlış anlaşılmasın. Dünyada para elbette bitmez. Bankalarda, fonlarda, emeklilik sistemlerinde trilyonlarca dolar var. Kıtlaşmaya başlayan şey, yatırımları finanse edecek ucuz ve uzun vadeli para.

Bu tehlikeye son olarak Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva dikkat çekti. Georgieva, geçtiğimiz günlerde Reuters’a yaptığı açıklamada gelişmiş ekonomilerde hızla büyüyen kamu borçları ve yükselen tahvil faizlerinin, gelişmekte olan ve düşük gelirli ülkelerin borçlarını kontrol altına almak için elde ettiği kazanımları tehdit ettiğini söyledi.

Aslında Georgieva’nın uyarısının arkasında basit bir ekonomi kuralı var. Dünyanın en büyük ekonomileri giderek daha fazla borçlanıyorsa, aynı paraya talip olan diğer ülkeler de daha yüksek bedel ödemek zorunda kalıyor.

40 TRİLYON DOLARLIK DEV BORÇ

Bunun en çarpıcı örneği ABD. Amerikan federal borcu kısa süre önce tarihinde ilk kez 40 trilyon dolar sınırını geçti. Üstelik mesele yalnızca borcun büyüklüğü değil. Yükselen faizler nedeniyle bu dev borcun çevrilmesi de giderek pahalı hale geliyor.

Tahvil piyasaları mesajı vermeye başladı bile. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4.8 civarına kadar yükselirken, dünyanın diğer büyük ekonomilerinde de uzun vadeli faizler yıllardır görülmeyen seviyelere çıkıyor.

Normal şartlarda dünyanın en büyük ekonomilerinin tahvilleri küresel tasarrufların güvenli limanıdır. Fakat devletlerin borçlanma ihtiyacı büyüdükçe piyasadan çektikleri para da artıyor.

Ve bu kez karşılarında yeni bir rakip var: Yapay zeka...