İnsanlar uyuşturucu kullanmaya 25 bin yıl önce başlamış olabilir

Ella Kipling

Kanıtlar, Endonezya'daki bazı toplulukların betel fıstığını (areka cevizi de deniyor) uyuşturucu olarak kullanmasının 25 bin yıl öncesine kadar gittiğini gösteriyor.

Avustralya'daki Griffith Üniversitesi'nden bilim insanları, erken dönem avcı-toplayıcı insanların iskelet kalıntılarında alışılmadık izlerin buldular ve bunları betel fıstığı emmekle ilişkilendirdiler.

Araştırmayı yürüten Profesör Adam Brumm, bunun "dünya genelinde uyuşturucu kullanımına dair en erken dönemli kanıt" olabileceğini söyledi.

Science Advances dergisinde yayımlanan yeni çalışmada, Endonezya'nın Sulawesi adasında erken dönem avcı-toplayıcılara ait nadir iskelet kalıntılarının keşfedildiği, kalıntılarından birinin 25 bin-16 bin yıl öncesine, diğerinin ise 7600-6300 yıl öncesine ait olduğunun belirlendiği belirtiliyor.

Avcı-toplayıcıların her ikisinde de derin ve yuvarlak diş oluklarıyla kendini gösteren ve araştırmacıların betel fıstıklarını emmekten kaynaklandığını tespit ettiği alışılmadık bir diş aşınma modeli gözlemlendi.

Betel fıstığı tüketildiğinde hafif bir mutluluk ve artan bir farkındalık hissi yaratıyor.

Brumm bunun, Batı toplumlarında pek bilinmese de alkol, kafein ve nikotinden sonra dünyada en yaygın kullanılan dördüncü psikoaktif maddesi olduğunu söylüyor.

Daha önce uyuşturucu kullanımının tarımın ortaya çıkmasından sonra, yaklaşık 13 bin yıl önce fermente alkollü içeceklerle başladığı düşünülüyordu.

Ancak Brumm'a göre bu teori, "çok eski dönemlere ait uyuşturucu kullanımının, bugün en yaygın kullanılan psikoaktif maddelerin kökeninde yatıyor olabileceğini hesaba katmıyor".

"Bu çalışma, kadim betel fıstığı çiğneme alışkanlığını ortaya koyarak, günümüzdeki bazı uyuşturucu kullanımı biçimlerinin kökenlerinin avcı toplayıcı toplulukların gelenekleriyle derinden bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor."

Günümüzde bu uyuşturucu, işlenmiş betel fıstığı tohumunun sönmüş kireç ve diğer malzemelerle karıştırılarak "çiğnenebilir bir karışım" haline getirilmesiyle elde ediliyor.

Bu karışım özellikle Güney ve Güneydoğu Asya'da popüler ve dünya nüfusunun yaklaşık onda biri tarafından kullanılıyor.

Araştırmacılar, betel fıstıklarını yapay tükürüğe batırarak deneyler yaptılar ve sadece betel fıstığını emmenin bile beyin fonksiyonlarını değiştirecek kadar psikoaktif bileşik salgıladığını buldular.

Günümüzde tütün, kad bitkisi (khat) veya betel fıstığı gibi maddeler bir top haline getirilerek ağızda çiğnenerek veya yanak ile diş eti arasında tutularak, uyuşturucu madde olarak kullanılıyor.

Araştırmayı yürüten ekibe göre bütün betel fıstığı emmenin etkileri, modern çiğneme alışkanlıklarına göre daha hafif olabilir ancak bu alışkanlık binlerce yıl önce bile ciddi diş eti hastalığına neden olacak kadar yaygın ve etkiliydi.