Arda’nın bankından Salah’ın taşına

Trabzonspor’un dünyaca ünlü oyuncusu Muhammed Salah Trabzon’da bir yaylaya gitti ve taşa oturdu. Taşın da yaylanın da kaderi değişti. İnsanlar Kurtdere Yaylası’na gidip o taşı bulup, Salah’ın oturduğu yerde poz vermek için sıraya girince belediye de kolları sıvadı. Yaylaya “Salah Yaylası” adı verilip, ayakta kalan ziyaretçiler için de taşın yanına bir bank eklendi. Taşa yapılan ‘kutsal emanet’ muamelesi üzerine yazayım dedim. Fakat bu kez de aklıma ‘Arda’nın Bankı’ geldi. Bir futbolcu bir taşa oturur, taşın önünde kuyruk oluşur. Bir başka futbolcu bir banka oturur, bank turistik bir noktaya dönüşür. Peki insan neden Barcelona’ya gidip Gaudi’yi görmek yerine Arda Turan bankına, güzelim yaylayı görmek yerine Salah’ın oturduğu taşa oturmak ister?

TURİZM LİTERATÜRÜNDE BUNA ‘SPOR HACCI’ DENİYOR

Öncelikle futbol yıldızlarının dokunduğu sıradan şeyleri “ziyaret noktasına” dönüştürmek yalnızca bize özgü değil. Dünyada bir futbolcuya ait yer ve nesnelere anlam yüklemenin en çarpıcı örneklerinden biri Diego Armando Maradona.

Öyle ki Maradona hayranları 1998’de Arjantin’in Rosario kentinde “Iglesia Maradoniana”, yani “Maradona Kilisesi” kurdu. Maradona’nın kendisi, “futbolun tanrısı” kabul ediliyor. “Aziz” kabul edildiği Napoli’deki, Bar Nilo’da ise Maradona’ya ait olduğu iddia edilen bir saç teli yıllardır cam fanusta sergilenmekte.

Bir benzeri müzik dünyasında da var aslında: “Abbey Road.” Beatles’ın 1969’da geçtiği yaya geçidinden geçmek ve benzer pozu vermek için turistler birbiri ile yarışıyor.

Turizm literatüründe işte bunun için bir kavram var: “Celebrity” ya da “sport” pilgrimage yani “ünlü” ya da “spor” haccı. “Yıldızların izinden gitme” de denebilir.

9 YIL ÖNCE AYNI HİKÂYE: ARDA TURAN BANKI

Gelelim 3 bin 500 kilometre uzakta, Barcelona’daki “o” banka. Arda Turan, Barcelona forması giydiği 2017’de Jardinets de Gràcia’daki sıradan bir belediye bankında bir fotoğraf çektirdi.

Fotoğraf sosyal medyada yayıldıktan sonra Türk turistler bankı buldu. Sadece bulmakla da kalmadılar. Arda’nın oturduğu yere oturup onun pozunu birebir taklit ederek fotoğraf çektirdiler. Bank zamanla “Arda Turan bankı” olarak anılmaya başlandı.

Aradan 9 yıl geçti. İlgi hâlâ sürüyor. Üstelik bugün turistlerin oturduğu bank, Arda’nın oturduğu orijinal bank bile değil. Yol düzenlemesi nedeniyle 2025’te kaldırılan eski bank, Türkiye’nin Barcelona Başkonsolosluğu’na teslim edildi. Aynı noktaya ise yeni bir bank yerleştirildi.

Bank değişti ama ritüel değişmedi.