Devir o devir artık gözümüze de inanmayacağız

Haftalardır sosyal medyada aynı video dönüyor.

Ali Koç bir mahalle düğününde davul zurna eşliğinde oynuyor. Okan Buruk ile Icardi de tempo tutuyor. Davulcu da Sergen Yalçın.

“Allah Allah, bu nerede olmuş?” diye saniyenin onda biri kadar aklımdan geçmedi dersem yalan olur.

Elbette gerçek değil video. Ama insan bir an duruyor.

Sosyal medyada yıllardır dolaşan, “gömleği bir anda cekete dönüşen adam” videosunu yapay zekâyla yeniden yaratmışlar.

Fatih Terim’den, Dursun Özbek’e, Hollywood’dan Yeşilçam’a, siyasetin önemli figürlerinden şarkıcılara kadar hemen herkesin benzer videosu var.

Kimi istiyorsanız istediğiniz yere koyup; oynatıyor, konuşturuyor, kavga ettirebiliyorsunuz.

Üstelik birkaç yıl önceki gibi yüzü kayan, eli altı parmaklı falan görüntüler de değil bunlar.

İlk bakışta yapay zekâ olduğunu anlamak neredeyse mümkün değil.

İşte o noktada gülmeyi bıraktım.

“Yahu ne ara oldu bütün bunlar?”

Elimizdeki son kalemiz, “gözümüz” ne zaman düştü?

Eskiden “Gözümle gördüm” dediğimizde akan sular dururdu.

Hatta sonra fotoğraf geldi: “Bak, fotoğrafı var” dedik.

Ardından video: “Videosu bile var.”

Biz gazeteciler de yıllarca böyle çalıştık. Bir iddia geldiğinde ilk sorulardan biri şuydu:

“Görüntüsü var mı?”

Çünkü söz inkâr edilebilir. Tanık yanılabilir. Hafıza şaşabilirdi. Ama kamera oradaydı ve olanı da kaydederdi.

İşte kaybetmek üzere olduğumuz şey tam da bu: Görüntünün şahitliği.

MIT Media Lab bu yıl çarpıcı bir araştırma yayımladı. Başlığı bile meseleyi anlatmaya yetiyor: “Seeing Is Not Believing.” Yani, görmek inanmak değildir.

Araştırma kapsamında insanlara yapay zekâyla üretilmiş videolar izletildi. Üstelik bunların yapay zekâ ürünü olduğu açıkça söylendi. Ardından gerçek videolar gösterildi. Fakat insanlar bu kez gerçek görüntülerden de şüphe etmeye başladı.

Okuduğumdan beri bunu düşünüyorum. Çünkü yıllardır korkumuz şuydu:

Ya sahteyi gerçek sanırsak?

Asıl tehlike başkaymış:

Ya gerçeği de sahte sanmaya başlarsak?

Yarın gerçekten yaşanmış bir olayın görüntüsüne “Yapay zekâ”, gerçekten söylenmiş bir söze “Deepfake”, gerçekten yaşanmış bir duruma “Montaj” diyebiliriz pekâlâ.

Yapay zekâyı şeytanlaştırmıyorum. Ben de kullanıyorum. Hepimiz kullanıyoruz.

Ama yapay zekânın en büyük tehlikesi bize yalanı gerçek diye yutturması değil de gerçeğe olan inancımızı elimizden alması olabilir mi?

Peki gerçeğe de inanmadığımız gün, elimizde ne kalır?

Okan Buruk - Ali Koç - Mauro Icardi - Sergen Yalçın