Felsefeyi hayatımıza getirdi

İOANNA Kuçuradi’nin aramızdan ayrıldığını öğrendiğimde, yıllar boyunca onun hakkında yazdıklarımı yeniden gözden geçirdim.

 1998’de uluslararası bir başarısını kutlamışım, 2001’de aldığı ödülün ardındaki kitaplarını anlatmışım, 2012’de gençlere felsefeyi öğretme çabasından söz etmişim, 2016’da TÜYAP’ın Onur Yazarı seçildiğinde hayatını ve düşünce dünyasını yeniden değerlendirmişim.

Şimdi bütün bu yazılara baktığımda, aslında yıllardır aynı şeyi söylemiş olduğumu görüyorum:

İoanna Kuçuradi felsefeyi hayatımıza getirdi.

Felsefeyi yalnızca üniversitelerde okutulan, kavramlar ve terimler arasında kalan bir disiplin olarak görmedi. İnsanı, insan haklarını, etiği, sanatı, gündelik hayatı felsefenin konusu yaptı.

Onu tanıyanlar yalnızca büyük bir felsefeciyi değil, iyi bir insanı da tanıdılar.

Bilge Karasu’nun hastalığı sırasında gösterdiği dostluğu bilenlerdenim. Dostluk da onun için üzerinde düşünülecek bir kavram olmaktan önce yaşanması gereken bir insanlık değeriydi.

Birlikte ödül aldığımız bir toplantıda konuştuklarımız da belleğimde.

İnsanlar sevdikleri yazarlarla da tanınırlar. Kuçuradi’nin dünyasında edebiyatın özel bir yeri vardı. Dostoyevski’yi severdi. Saint-Exupéry’nin Küçük Prens’ini de...

Kuçuradi’nin edebiyatla ilişkisi bana her zaman önemli gelmiştir. Çünkü onun felsefesinde de insan hiçbir zaman soyut bir varlık değildi.

Yıllar önce Nietzsche ve İnsan kitabından söz ederken özellikle “Sürü İnsanı” bölümünü önermiştim.

Kuçuradi, Nietzsche’yi anlatırken onun çabasının insanın bilgisini, sanatını, değerlendirmelerini, moralini, dinini, eğitimini, kısacası insanla ilgili her şeyi problem haline getirmek olduğunu vurguluyordu.

Belki de Kuçuradi’nin kendi felsefeciliğinin anahtarlarından biri de burada bulunabilir. Hazır cevaplar vermek yerine soru sormak. Kabul edilmiş yargıları yeniden düşünmek.

İnsanı ve insanın yaptıklarını sorgulamak. Felsefenin gündelik hayatımızdaki karşılığını aramak.

Etik, İnsan ve Değerleri, Çağın Olayları Arasında, Sanata Felsefeyle Bakmak, İnsan Hakları: Kavramları ve Sorunları...

Bu kitapların her biri başka bir alandan yola çıkar ama sonunda aynı yere varır: İnsana.

Sokrates için “felsefeyi sokağa indirdi” denir. Ben de yıllar önce Kuçuradi’nin felsefeyi insan sevgisine ve bireyin sorumluluğuna taşıdığını yazmıştım.

Bugün de aynı kanıdayım.

İnsan haklarını yalnızca hukuk metinlerinin konusu olarak görmedi. Onların arkasındaki felsefeyi, insanın değerini anlattı.

Çünkü insan hakları yalnızca hapishanelerde, mahkemelerde, siyasal tartışmalarda hatırlanacak kavramlar değildir. Ekonomik, kültürel, siyasal haklarıyla temel özgürlüklerin bütünüdür.

Kuçuradi bize bunları düşünmeyi öğretti.

Ama belki daha önemlisi, kendimizi sorgulamayı öğretti.

Felsefenin hayattan uzak bir fikir jimnastiği olmadığını; gündelik düşüncenin sığlığına derinlik kazandırdığını gösterdi.

İoanna Kuçuradi