HABERİ Ordu’da yayın yapan bir yerel gazetede görünce inanmadım. Ve elbette sonrası merak.

1-Yapay zekâ mühendisi Aybüke Sude Buzkıran Mars’taki haberleşme ağıyla ilgili uluslararası bir proje yapmış.

Projenin adına bakar mısınız:

“Büyük ölçekli bir Mars keşif aracı filosunun aktarma uydularına erişimini otomatik olarak planlayan sistem.”

Anlamak için birkaç kez okumam gerekti.

Özet: Gelecekte Mars’ta görev yapan araçların sayısı artacak. Ve bu araçlar topladıkları verileri aktarma uydularına gönderecekler. Ancak bu veriler hangi sırayla gönderilecek? Hangi verinin daha önemli olduğu sıralaması nasıl yapılacak?

Aktarma uydularında bir veri sıkışıklığı olmaması için Aybüke Buzkıran bir çözüm geliştirmiş.

Ve önceki hafta o çözümü dünya çapındaki bir sistemde sunuyor.

Bulunduğu takımın adı ise resmi programda Tumbleweed Mars olarak geçiyor.

Avrupa Uzay Ajansı’nın desteklediği bir proje bu.

Peki Aybüke’nin de bulunduğu bu “Mars Proje takımı” nedir?

Bu takım nasıl oluşuyor.

Takımdaki isimlere bakıyorum;

Her biri dünyanın en değerli üniversitelerinden mezun olmuş, yapay zekâ ve veri platformlarında önemli projeleri yürütüyorlar. Kimisi ses mühendisi, kimisi yapay zekâ ve matematik.

Peki bizim yerel gazetelerin deyişiyle “Ordulu Aybüke” nereden katılıyor bu Mars projesine?

Aybüke’nin hangi takımda olduğunu araştırırken;

Daha önemli bir soruyla karşılaşıyorum:

Aybüke bana göre zamanın neresindeydi acaba...

Benim bilinç yüzyılımdan çok ileride olduğunu hemen anladım. Çünkü Aybüke’nin projesini anlamakta zorlanıyordum. Neredeyse dilini de anlamıyordum.

Sonunda Aybüke’ye ulaştım.

Ve ona şöyle dedim: “Aybüke Hanım, Mars’la ilgili veri akış projenizi okuduğuma şunu anladım: ‘Mars’a gidecek veri toplama araçları artacak. Filolar olacak. İşte o araçlardan gelen verilerin aktarma uydularına hangi sırayla ulaştırılacağını belirleyen bir yapay zekâ veri platformu oluşturuyorsunuz...’ Doğru anlamış mıyım?”

Korkarak sorduğum bu soruya Aybüke “Evet tam olarak öyle” diye cevap verince derin bir “ohhhh” çektim.

Demek ki hâlâ bu yüzyılın gelecek projelerini anlayabiliyorum!!!

Şimdi Aybüke Buzkıran’la sohbetime geçebilirim:

24 yaşındaki Aybüke o kadar muazzam bir projeyi yürütüyor ki. Adıyla hitap etmeye çekindim.

 Aybüke Hanım nasıl oldu da böylesine önemli bir uzay programına dahil oldunuz?

-Aslında bu start up Hollanda merkezli. Burada çoğunlukla dünyanın her yerinden ve uzaktan çalışan insanlar iki ayrı ekip olarak var. Benim bulunduğum Mars ekibi, diğer ekip ise yer çekimiyle alakalı. Mars ekibinde yaklaşık 30 kişiyiz. 

 Bu ekip nereye bağlı? Yani kurumsal kimliği nedir?

-Bu ekip böyle bir ön çalışma için oluşturulmuş ve Avrupa Uzay Ajansı tarafından destekleniyor. 

 Peki buraya nasıl dahil oldunuz?

-Ben İTÜ’den mezun olurken bitirme projemi Mars üzerine yaptım. Aslında Mars’ın dijital ikizini çıkarttım. Mars ortamını tamamen simüle ediyorsunuz. Ve dolayısıyla Mars’a roket göndermek maliyetli olduğu için ben böyle bir bitirme projesi yaptım. Ve ben bu projemi internet üzerinden bir sürü şirkete anlattım. Ve 1 yıl önce Tumbleweed beni kabul etti.

 Sanıyorum önceki gün bir de uluslararası platformda sunum yaptınız.

-Evet. Antalya’da. Bu zamana kadar Mars’a gönderilen araçlar bir iki taneydi. Hiç sürü halinde veri toplamak üzere gönderilmedi. Biz ileride 30 tane araç göndermeyi planlıyoruz. 30 tane gönderdiğinizde hepsinin aynı anda verisini almak mümkün görünmüyor. Dolayısıyla burada araçların topladığı verilerden en kıymetlisinin hangisi olduğunu dünya üzerinden tespit edip almaya çalışacak bu sistem. Benim yaptığım şey bu. 

Aybüke Sude Buzkıran