PUTİN NE İSTİYOR?

Rusya’nın yaklaşımını anlamak için yalnızca son açıklamalara değil, savaşın başından bu yana izlediği stratejiye bakmak gerekiyor. Moskova açısından Ukrayna savaşı sadece toprak kontrolü meselesi değil. Rusya’nın Avrupa güvenlik düzenindeki konumu, NATO’nun genişlemesi, Ukrayna’nın Batı ile askeri ilişkileri, ekonomik yaptırımlar ve Rusya’nın bölgesel nüfuzu aynı stratejik çerçevenin parçaları. Dolayısıyla Kremlin’in enerji ateşkesine vereceği yanıtı da bu geniş çerçeveden bağımsız değerlendiremeyiz.

- Moskova sınırlı bir enerji ateşkesini, daha geniş siyasi taleplerin görüşüleceği bir sürece bağlamak isteyebilir.

- Burada üç temel Rus çıkarı öne çıkıyor. Birincisi, Ukrayna’nın askeri baskı kapasitesini sınırlamak. İkincisi, Rusya üzerindeki ekonomik yaptırımların hafifletilmesini sağlamak. Üçüncüsü, savaş sonrasında Ukrayna’nın güvenlik ve siyasi konumunu Rusya’nın kabul edebileceği bir çerçeveye oturtmak.

- Kısacası Washington hızlı ve ölçülebilir bir sonuç ararken, Moskova daha kapsamlı bir anlaşma için pazarlık yürütmeyi tercih edebilir.

TRUMP’IN BARIŞ HESABI MI, ENERJİ HESABI MI?

Şimdi meselenin Amerikan boyutuna gelelim. Küresel enerji piyasalarında ciddi belirsizlik yaşanıyor. Orta Doğu’daki gelişmeler, enerji arzı üzerindeki riskler ve Rus petrol rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırıları aynı dönemde gündemde. Trump, Rus rafinerilerine yönelik saldırıları dizel fiyatlarındaki yükselişle ilişkilendirdi. Ayrıca Rus dizelinin piyasaya sunulmasına yönelik bir anlaşma açıkladı. Burada Amerikan iç siyaseti ile dış politikanın nasıl iç içe geçtiğini görüyoruz.

- Kasım ayındaki Kongre ara seçimleri öncesinde yüksek akaryakıt fiyatları Amerikan yönetimi açısından önemli bir ekonomik ve siyasi sorun. Trump’ın enerji ateşkesi girişiminde yalnızca savaşın sona erdirilmesi değil, enerji fiyatlarındaki baskının azaltılması hedefi de bulunuyor olabilir.

- Diğer yandan ABD, Rusya’nın savaş kapasitesini sınırlamak için ekonomik yaptırımlar uygularken, enerji piyasasını rahatlatmak amacıyla Rus enerji ürünlerine yönelik kısıtlamalarda esneklik gösterirse ne olur? Bu durum Moskova’nın ekonomik hareket alanını genişletebilir.

- Öte yandan Washington açısından farklı bir hesap da mümkün. Trump önce enerji saldırılarını durdurup, ardından bu sınırlı düzenlemeyi daha kapsamlı bir barış sürecine dönüştürmek isteyebilir. Burada Trump’ın önündeki yanıtı belli olmayan kritik soru; “Enerji fiyatlarını düşürmeye yönelik kısa vadeli bir adım, Ukrayna’da uzun vadeli güvenlik sorununu çözmeye katkı sağlayacak mı, yoksa taraflar arasındaki güç dengesini mi değiştirecek?”