ZELENSKİ’YE BASKI: UKRAYNA’NIN LİDERİNİ KİM BELİRLEYECEK?

Trump’ın açıklamalarında dikkat çeken bir başka unsur, Zelenski’ye yönelik siyasi baskı. Ukrayna’da yeni bir lider seçilmesi gerektiğini gündeme getirmesi, müzakere sürecini yalnızca askeri ve diplomatik bir tartışma olmaktan çıkarıyor. Zelenski ise Ukrayna’nın liderini Ukrayna halkının seçeceğini söylüyor. Savaş koşullarında seçim yapılabilmesi için kapsamlı bir ateşkese ihtiyaç bulunduğunu belirtiyor.

- Bir ülkede demokratik seçimlerin yapılması ile savaş koşullarında güvenilir ve kapsayıcı bir seçim düzenlenebilmesi aynı şey değil. Ukrayna’da milyonlarca insan yerinden edilmiş durumda. Askerler cephede. Bazı bölgeler Rus kontrolünde.

- Seçim kampanyalarının güvenliği, seçmenlerin katılımı ve sonuçların meşruiyeti ciddi sorunlar oluşturuyor. Dolayısıyla Ukrayna’daki seçim tartışmasını yalnızca Zelenski’nin görevde kalma meselesine indirgemek doğru olmaz.

- Bir başka önemli soru ise; “Washington’ın Kiev üzerindeki baskısı, Moskova’nın müzakere pozisyonunu nasıl etkiler?” Rusya, ABD ile Ukrayna arasında görüş ayrılıkları oluşmasını kendi diplomatik çıkarları açısından değerlendirebilir. Yine de Moskova’nın Washington’ın açıklamalarını kendi lehine kullanabilecek olması, iki ülkenin Ukrayna yönetimini değiştirmeye yönelik ortak bir plan yaptığı anlamına gelmez.

BARIŞIN EN BÜYÜK SORUNU: GÜVENİLİR TAAHHÜT

Şimdi biraz uluslararası ilişkiler teorisine bakalım. Savaşların sona ermesini inceleyen akademik çalışmalarda önemli bir kavram bulunuyor; “Güvenilir taahhüt sorunu.” Taraflar bugün bir anlaşma yapabilir. Ancak yarın koşullar değiştiğinde, bu anlaşmaya uyacaklarından nasıl emin olacaklar? Rusya enerji altyapısına saldırıları durduracağını taahhüt ederse Ukrayna bunun devam edeceğine nasıl güvenecek? Ukrayna Rus rafinerilerini hedef almayacağını söylerse Moskova bunu nasıl doğrulayacak? Taraflardan biri ateşkes süresince askeri kapasitesini güçlendirirse diğer taraf ne yapacak? Unutmayalım ateşkes yalnızca saldırıların durdurulması değildir. Aynı zamanda gelecekteki davranışlara ilişkin güvenilir bir düzenleme kurulmasıdır. Bunun için de anlaşmanın kapsamı açıkça belirlenmeli.