SENE 1947 - 5 yaş, Fatih

DÜNYANIN ÖNÜNDEKİ MESELELER

Önümüzdeki günlerin ‘dünya gündemi’ nasıl? Özülker, madde madde sıralıyor:

1 EKSEN: Her asır kendi şartlarıyla gelmiştir. 18 ve 19. yüzyıl sömürgeler çağı ve dünyanın başat güçlerinin bir araya gelip dünyayı yönettikleri yıllardır. Bu dönem ‘İmparatorlar Çağı’ olarak da adlandırılır. 20. yüzyılda devlet sayısı arttıkça arttı. Sadece Avrupa’dan 47 devlet çıktı. Milletler Cemiyeti’yle kurumsallaşma geldi. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Fransa’nın Almanya’yı fazla köşeye sıkıştırma hatası Hitler’i getirdi. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra galip Amerika, 20. yüzyılı tamamen dünyayı kendi ekseni etrafında bütünleştirecek bir noktaya taşıdı.

2 KAOS: Bu 80 yıllık hegemonyasını yitirmekte olan ABD dünyayı kaosa sürüklüyor. Amerika ekonomisi zor durumda. Çin, komünist sistemi bitirmediyse de liberal kapitalizmin benimsenmesiyle yeni bir güç olarak dünyaya geliyor. Yuan önem kazanıyor. Rusya, Putin’le yeniden ivme kazandı. Eski peyklerine yöneliyor, onlardan vazgeçmiş değil.

3 YIKIM: 20. yüzyıl kaidelerinin hepsi rafa kalktı. Amerika’nın kurduğu Birleşmiş Milletler’de Güvenlik Konseyi icazeti olmadan karar alınamıyor. İsrail ile olan durumu görüyoruz. Batı dünyası sömürgelerden gelen zenginliği tüketti. Ekonomik olarak zayıf. Henüz dünyadaki güç boşluğunu dolduran ülke yok. Çin, Amerika’nın en büyük rakibi. Amerika’nın kendini yenileyecek parası yok. Trump bu nedenle seçildi ama iç ve dış politika yaklaşımları fiyaskoya dönecek gibi. Dünya hukukun geçerli olmadığı bir yıkıma doğru hızla ilerliyor. Buna dur diyecek etkili bir çaba da yok.