Yapay zekâ KURGAN’a takılan ne yapabilir

Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı vergi kayıplarını önlemek, sahte belge (naylon fatura) düzenleme ve kullanımını engellemek için yapay zekâ destekli KURGAN’ı devreye soktu. Mesaiye başlayan yapay zekâlı KURGAN, çok sayıda firmaya “riskli mükellef” uyarısı gönderdi. Bu da ortalığı karıştırdı. KURGAN’ın yazı gönderdiği mükellef ne yapabilir?

URULUŞ Gözetimli Analiz Sistemi’nin (KURGAN) yazı gönderdiği mükellefler şaşkın ve endişeli. Öncelikle bu sistemin tam olarak ne anlama geldiğini bilmek gerekiyor. Bu konuda tüm merak edilenleri vergi hukuku uzmanı Avukat Dr Burak Aslanpınar’a sordum. 

KURULUŞ GÖZETİMLİ ANALİZ SİSTEMİ 

* KURGAN nedir? Maliye’nin en yeni yapay zekâ destekli analiz sistemi olarak tanımlanıyor. Anlık inceleme yapıyor. Vergi incelemesini neredeyse anlık olarak gerçekleştiriyor. Alışlar, satışlar, faturalar, iadeler, iptal edilen faturalar, stok durumu, hacim, gelir-gider dengesi analiz edilerek mükelleflere risk puanı veriliyor. Risk puanı yüksek çıkanlar ise anlık incelemelere takılabiliyor, daha sonrasında da mükelleflere yazılar gönderiliyor.

* Nasıl ortaya çıktı, yasal düzenleme yapıldı mı? Mükelleflere yazılar gittikçe bu yazıların sebebi merak konusu olmaya başladı. Yeni bir kanun değişikliği olup olmadığı çokça soruluyor başka kavram devreye giriyor. Ölçülülük ilkesi. O da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nden ve Anayasa’dan geliyor. İşte burada masumiyet karinesine uygun, ölçülü biçimde idarenin yasallığı ilkesine uygun bir şekilde, Anayasamızda yer alan verginin yasallığı ilkesine uygun bir şekilde hareket edilmesi gerekiyor. KURGAN, kanun değişikliği yapılmadan idarenin mevcut yetkilerini kullanarak hayata geçirilmiş bir uygulama. Henüz bir yönetmelik veya tebliğ yayımlanmadı. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, bu sistemi kullanacağını ve incelemelerde elde edilen verilerin müfettişlerce doğrudan veri olarak kabul edilebileceğini açıkladı.