Şeker Portakalı çevirmende kaldı

Yayın dünyası tüm dünyada en çok okunan kitapların başında gelen Brezilyalı yazar José Mauro de Vasconcelos’un ‘Şeker Portakalı’ romanını tartışıyor. Daha doğrusu romanın Türkçe adının çevirmenin telif eseri olarak kabul edilip edilemeyeceğini.

İlk kez 1968 yılında Portekizce olarak yayımlanan roman, Aydın Emeç tarafından Türkçeye çevrilmiş ve 1983’te Can Yayınları tarafından Türk okura sunulmuştu. O tarihten itibaren Can Yayınları’nın çok satanlar listesinin değişmez kitaplarından biri oldu ve günümüze kadar yaklaşık 157 baskı yaptı. Aydın Emeç’in Fransızcadan dilimize aktardığı romanı yayınevi 130’uncu baskıdan sonra orijinal dili olan Portekizceden tekrar çevirterek Emrah İmre imzasıyla yayımlamaya başladı.

Bunun üzerine 1986 yılında geçirdiği kalp krizi sonrası hayata veda eden gazeteci, yayıncı ve çevirmen Aydın Emeç’in oğlu Ali Selim Emeç romanın ismi olan ‘Şeker Portakalı’nın babasının fikri mülkiyetine ait olduğunu öne sürerek 2019 yılında dava açtı.

Yıllardır süren ve yerel mahkemeyle istinafın ‘isim özgün değildir’ diyerek reddettiği dosyada son sözü Yargıtay söyledi. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, bozma kararında kitabın Portekizce aslı olan ‘Meu Pé de Laranja Lima’nın ‘Benim Tatlı Portakal Ağacım’ anlamına geldiğini, çevirmenin metni sadece Türkçeye aktarmayıp eserin ruhunu yansıtan, akılda kalıcı ve orijinalinde olmayan ‘Şeker Portakalı’ ismini kurgulayarak kişisel imzasını attığını belirtti. Bu kararla, sadece bu kitap için değil, çevirmenlerin kitap ismi belirlerken ortaya koydukları ‘buluş’ niteliğindeki tercihler için de koruma sağlayacağı gerekçesine de yer verdi.

Karar yayın dünyasında yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Kitaplara koydukları ve orijinalinden çok daha güzel olan isimlerin fikri hakları artık çevirmenlerin olacak. Buna örnek olarak ilk akla gelen de Adnan Benk’in J. D. Salinger’in ‘The Cathcer in the Rye’ kitabına ‘Gönülçelen’ adını vermesi. Yapı Kredi Yayınları kitabın farklı çevirisini ‘Cavdar Tarlasında Çocuklar’ olarak yayımlamıştı.

Eğer Can Yayınları ve Ali Selim Emeç anlaşamazlarsa kitabın adını ‘Benim Tatlı Portakal Ağacım’ olarak değiştirmek zorunda kalabilirler.

Çevirmenlerin yaratıcı emeğine değer verilmesi adına olumlu bir karar.🤫