Korsan zekâ

YAZAR ve sanatçılarla yapay zekâ şirketleri arasındaki telif kavgası giderek sertleşiyor ve yasal düzenlemeler henüz yapılamadığı için tam bir kaos yaşanıyor.

Yapay zekâ araçlarının telif haklarına saygı göstermemesine tepki olarak dikkat çekici bir protesto eylemi, Londra Kitap Fuarı’nda gerçekleşti. Aralarında Kazuo Ishiguro, Philippa Gregory, Adam Kay, Malorie Blackman ve Richard Osman gibi isimlerin de bulunduğu binlerce yazar, yapay zekâ şirketlerinin eserlerini izinsiz kullanmasını protesto etmek amacıyla ‘boş’ bir kitap yayımladı. Kitabın tek içeriği, yazarların isim listesi ve adı ‘Don’t Steal This Book’ (Bu Kitabı Çalmayın). Kitap, Londra Kitap Fuarı’nda katılımcılara dağıtılarak yaygın bir protesto haline getirildi. Bu eylem, yapay zekâ endüstrisinin “izin almadan ve telif ödemeden, yani ‘çalıntı’ olarak kullandığı eserler” için yapıldı ve insan emeğinin korunmasına yönelik önemli bir duruş olarak değerlendirildi.

The Guardian’da yer alan habere göre kitabın organizatörü, besteci ve sanatçıların telif haklarını koruma savunucusu Ed Newton-Rex, yapay zekâ endüstrisinin “izinsiz veya ödeme yapılmadan çalınmış eserler üzerine kurulduğunu” söylüyor.

Türkiye Yayıncılar Birliği Başkanı Kenan Kocatürk, Uluslararası Yayıncılar Birliği (IPA) Telif Hakları Komitesi’nin Londra Kitap Fuarı’ndaki toplantısına katıldı. Burada paylaşılan bilgilere göre, ABD’de şu anda yapay zekâ şirketlerine karşı telif hakkı sahipleri tarafından açılmış 80’in üzerinde dava bulunuyor. Bunların 50’ye yakını, yazılı kültür eserleriyle ilgili yazarların ve yayıncıların açtığı davalardan oluşuyor.

Türkiye’de bu alanda çalışma var mı? Kocatürk durumu şöyle özetliyor: “Türkiye’de bu alanda mevcut düzenlemelerin güncellenmesine yönelik somut bir hukuki gelişmeye dair bilgimiz bulunmuyor. Bildiğimiz kadarıyla yapay zekâ araçlarına hak sahipleri tarafından açılmış bir dava da yok. Bununla birlikte, ülkemizde henüz farkındalık düzeyimizin de sınırlı olduğunu düşünüyoruz. Telif haklarında güncel koşullara uyumlu tedbirlerin alındığı ve hem kitap dünyasını hem tüm diğer kreatif sektörleri koruyan mevzuat ve uygulamaların hızla hayata geçirilmesi ihtiyaçtır.”

Haluk Oral