Trump'tan geri adım! İran'ın bir isteği daha oldu

Küresel enerji piyasalarının ve Orta Doğu'daki jeopolitik dengelerin yakından takip ettiği ABD-İran hattında dikkat çekici bir kırılma yaşandı. İki ülke arasında bir süredir devam eden görüşmelerin ilk turu tamamlanırken, teknik çalışmalar evresinde Washington yönetiminden sürpriz bir "geri adım" geldi.

ABD HAZİNE BAKANLIĞI'NDAN GEÇİCİ RUHSAT

Edinilen bilgilere göre; ABD Hazine Bakanlığı, İran’a yönelik yaptırımları esneten geçici bir genel ruhsat yayımladı. Alınan bu flaş karar doğrultusunda, uzun süredir ağır yaptırımlara maruz kalan İran menşeili ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretimi, sevkiyatı ve satışı 21 Ağustos tarihine kadar resmen serbest bırakıldı.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA DİPLOMASİ RÜZGARI

Küresel enerji piyasaları açısından son derece kritik bir öneme sahip olan bu muafiyet kararı, perde arkasındaki diplomatik temasların somut bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, yaptırımların esnetilmesini ABD ile İran arasında son dönemde yürütülen müzakerelerin başarılı geçmesine ve özellikle stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'na yönelik atılan karşılıklı yumuşama adımlarına bağlıyor.

KÜRESEL PETROL ARZINA KISA VADELİ NEFES

İran'ın taleplerinin kısmen de olsa yerine getirildiği bu yeni süreç, enerji piyasalarında da yankı buldu. Yaklaşık iki aylık bir süreyi kapsayan bu genel lisans kararıyla birlikte, uluslararası piyasalardaki küresel petrol arzında kısa vadeli bir rahatlama ve fiyatlarda dengelenme yaşanması öngörülüyor. 

MÜZAKERELERDE SON DURUM

ABD ve İran arasında İsviçre'de yürütülen yüksek düzeyli müzakerelerde, 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varılması için yol haritası üzerinde uzlaşı sağlandı.

Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda gerçekleşen görüşmelerde ilerleme kaydedilmesine karşın, Hürmüz Boğazı üzerindeki denetim ve Lübnan'daki çatışmalar nedeniyle sahada gerilim sürüyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance düzenlediği basın toplantısında, nükleer müzakereler alanında ilerleme kaydedildiğini doğruladı.

İsviçre'de ABD ve İran heyetleri arasında arabulucuların katılımıyla gerçekleşen 18 saatlik yoğun görüşmelerin ardından konuşan Vance, bölgede gerilimi azaltmak, ateşkesi sağlamak ve Hürmüz Boğazı'nı açık tutmak için bir mekanizma oluşturulduğunu açıkladı.

Bölgesel bir ateşkes anlaşmasına varmak istediklerini belirten Vance, "Herkesin kendini savunma hakkına sahip olmasını güvence altına almak istiyoruz ancak hiçbir çatışmanın büyümesini istemiyoruz" dedi.

Vance ayrıca, Washington'ın İsrail tarafıyla iletişimde olduğunu ve Lübnan tarafıyla da pazar günü görüşeceklerini ekledi.

Dondurulan İran varlıklarına da değinen Vance, "Herhangi bir İran varlığını serbest bırakmamız durumunda, bunun doğrudan İran halkına ulaşacağından emin olmak istiyoruz" ifadelerini kullandı.

İRAN TEKNİK MÜZAKERELERE BAŞLAMAK İÇİN ŞARTLARINI SUNDU

İran Dışişleri Bakanlığı ve müzakere heyeti Sözcüsü İsmail Bekai, görüşmelerin ardından heyetin Tahran'a döndüğünü belirterek, mutabakat zaptı hükümlerinin uygulanması amacıyla teknik çalışma grupları kurulduğunu açıkladı.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya konuşan Bekai, her iki taraftan teknik heyetlerin çalışmalarına salı gününden itibaren devam edeceğini bildirdi.

Dörtlü toplantıda ABD ve İran heyetlerinin nükleer dosyadaki pozisyonlarını sunduklarını ancak bunun resmi bir müzakere çerçevesinde gerçekleşmediğini kaydeden Bekai, nihai bir anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlamasının, mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin uygulanması şartına bağlı olduğunu vurguladı.

Bekai ayrıca, Lübnan'da mutabakatın birinci maddesinin uygulanmasını izlemek üzere bir "çatışma çözümü hücresi" mekanizması kurulacağını ifade etti.

Müzakerelerin başarısını değerlendiren Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İsviçre'deki görüşmelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde tamamlandığını ve teşvik edici bir ilerlemeyle sonuçlandığını duyurdu.

Şerif, tarafların 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmak için yol haritası ve siyasi denetim sağlayacak üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaştığını, ayrıca teknik görüşmelerin sürdürülmesinin kararlaştırıldığını belirtti.

Katar ve Pakistan tarafından yapılan ortak açıklamada da İsviçre'deki üst düzey görüşmelerin ilk oturumunun başarıyla tamamlandığı doğrulanarak, teknik müzakerelerin devamı için mekanizma kurulduğu teyit edildi.